Traditional flamenco dresses at a house in Malaga, Andalusia, Spain.
Palos Flamencos - Style Flamenco

Style Flamenco – Palos Flamencos to roźnorodność form, jakie może przybrać flamenco. Od bardzo nastrojowych i nostalgicznych pieśni po bardzo żywiołowe, kipiące radością i humorem kompozycje. Palos powstawało i ewaluowało naturalnie wraz tradycją flamenco, a bardziej tradycją tych, którzy je tworzyli. W zależności od regionu, obrzędów i obyczajów rodził się śpiew, muzyka i wreszcie taniec. Inne pieśni śpiewano na fiestach i lokalnych spotkaniach towarzyskich, inne jako wyraz tęsknoty czy żałoby związanych z utratą bliskich. Stąd jeden z podziałów wyodrębnia w flamenco Cante Jondo (pieśń głęboka), jak Soleá, Seguiriyas czy Patenera oraz Cante Chico/Festero (pieśń   ), jak Tangos czy Bulerías. Kiedy flamenco z rodzimej tradycji stawało sztukę, która szybko pozyskiwała wierne grono wielbicieli i wykonawców, coraz bardziej popularny stawał się podział palos flamenco ze względu na wiodące compásal 4 i al 12, czyli rytm na 4  i na 12

Compás al 4 - Rytm na 4

Rytm najbliżej naszych muzycznych kręgów kulturowych. Prawdopodobnie z tego powodu naukę flamenco zaczyna się od stylów rytmicznie liczonych na 4.

Akcentowanie w takcie wygląda następująco: 1 2 3 4 I 1 2 3 4 II

Mocne akcenty przypadają najczęściej na liczby nieparzyste (1 albo 3). Najbardziej popularne palo al 4 to Tangos, tańczony przede wszystkim na fiestach, ale też jako zakończenie bardziej poważnych form w charakterze (też al 4), jak Tientos czy Tarantos. Flamencowe ‚czwórki” to również utwory zaadoptowane z folkloru regionów hiszpańskich, jak Farruca czy Garrotin, oraz te pochodzące z grupy ‚Ida y Vuelta’, jak Rumba Flamenca (Gitana) czy Colombiana..

Tangos

Zaliczane do stylów flamenco festero,co oznacza, że jest śpiewany i tańczony przede wszystkim na fiestach, w radosnej atmosferze zabawy. Każdemu daje swobodę improwizacji, zarówno w śpiewie, jak i w tańcu. Wykonywane jest również jako finał Tientos por Tangos i Tarrantos.

Jedna z teorii mówi, że tangos został przywieziony do Kadyksu z Kuby, a tak naprawdę z kultury afrykańskich niewolników. Stąd zaczerpnął zmysłowość ruchów i żywiołowy charakter. Nazwa tego palo łączona jest z onomatopeją „tang” naśladującą dźwięk bębnów, które oddaje charakterystyczny pulsujący compás. Pierwsze Tangos pojawiły się w Andaluzji ok.XVIII w.,  później zyskiwały popularność w Grenadzie oraz w sewilskiej dzielnicy Triana. Po dzień dzisiejszy jest jednym z najbardziej tradycyjnych i najczęściej wykonywanych utworów flamenco.

Tientos

Palo z rodziny cante jondo (pieśń głęboka). Mówi się, że powstało jako „spowolnione tango”. Stąd wolne tempo wykonania w rytmie na 4, z charakterystycznym przyśpieszeniem tempa pomiędzy letrami (zwrotkami). Melancholijny, niemal patetyczny nastrój utworu, który wyraża żal po utracie bliskich osób, tęsknotę za wolnością. Nie oznacza to jednak, że Tientos musi być smutne i przygnębiające. Dominuje w nim duma i siła wyrażony w bardzo kobiecym ruchu bioder i rąk. Jest poważne i delikatne zarazem. Często kończone por tangos. 

Farruca

Styl aflamencado (włączony). Co ciekawe i nietypowe dla flamenco, styl ten wywodzi się z folkloru północnych regionów Hiszpanii. Rzewna melodia galicyjskich pieśni została zaadaptowana na potrzeby flamenco i od tej pory znana będzie jako Farruca.

Taniec oszczędny w charakterze, oparty na elementach typowych dla męskich techniki tańca – surowy, wyrazisty ruch, zapateado i obroty. Pierwotnie taniec zarezerwowany tylko dla mężczyzn, który w tańcu popisywali się techniką zapateado i obrotów, często ich ruch przypominał gesty słynnych hiszpańskich Torreadorów.

Współcześnie Farruca tańczona jest również przez kobiety, które często do tańca zakładają męski strój.

Rumba Flamenca

Zwana też Rumba Gitana.Zalotna i bardzo radosna w charakterze w sowich korzeniach sięga muzyki i rytmów afroamerykańskich. W XX wieku została przywieziona do Kadyksu z Kuby, wzbogacona o brzmienie typowe dla muzyki karaibskiej i tym samy na stałe wpisała się w nurt palos de Ida y vuelta. Wykonywana w rytmie na 4, porównywana do kubańskiego stylu guaracha, jest niezwykle taneczna i żywiołowa.

Compás al 12 - Rytm na 12

Typowy i charakterystyczny, a nawet charakterny – rytm liczony na 12

Akcentowanie w takcie wygląda następująco: 1 2 3 I 4 5 6 I 7 8 I 9 10 I 11 (1) 12 (2) II

Bardzo pomocnym i obrazowym przykładem na rozumienie el compás al 12 jest el reloj flamenco(zegar flamenco). Rytm płynie w potarzanych cyklach, tak jak wskazówki zegara stale wyznaczają te same godziny. Mocne akcenty (zawsze) wypadają na cyfry (godziny): 12, 3, 6, 8, 10. Różnica między stylami flamenco, jak alegrías, soleáres czy siguiriyas polega na tym, że rozliczenie zaczyna się od ‚innej godziny’ oraz odmiennie eksponowane są wybrane akcenty ‚zegara’.

Najczęściej los palos flamencos al 12 zaczynają się od akcentu na 12 lub 1. Są również takie liczone od akcentu na 8 lub rozliczenie na 6 (w obrębie tej samej 12). Szóstkowy sposób rozliczenia nawiązuje do wcześniejszego, bardziej pierwotnego i prostego ‚myślenia’ o compás. Często używany nadal, ponieważ bardzo dobrze oddaje pulsujący charakter utworu, jak w bulerías czy verdiales.

Alegría

Lekka i radosna w charakterze pieśń z rodziny Cantiñas, obok takich form jak Mirabras, Caracoles czy Romeras. Za kolebkę tego stylu uważa się słoneczne i portowe miasto Kadyks, położone w południowo – zachodniej Hiszpanii.  Powstała z połączenia tamtejszej muzyki i aragońskiej joty. Wykonywana w compás liczonym na 12 z charakterystycznym i wdzięcznym zaśpiewem „ti ri ti tran tran tran”, charakter tańca i słowa zwrotek często nawiązują do charakteru i sposobu życia tego portowego miasta.

Bulería

Zaliczane do stylów flamenco festero, nazywana Królową flamenco. Mówią ‚pokaż mi jak tańczysz bulerías, powiem Ci, jak tańczysz flamenco” i coś w tym jest.
Obok Tangosa to najbardziej znane palo z rodziny flamenco festero. Pochodzi od hiszpańskiego słowa burlar, czyli żartować. Jak nazwa wskazuje, będzie to styl żartobliwy, często zadziorny w charterze. Najczęściej tańczone na fiestach, improwizowane. Służy wspólnej zabawie w grupie, zarówno na słynnych fiestach, jak i rodzinnych obrzędach w tradycyjnych kręgach Los Gitanos /chrzciny, imieniny czy inne spotkanie rodzinne/.

Malagueña

Palo usadowione w grupie ‘cante libre’ (pieśń wolna od rytmu). Wywodzi się z pierwotnych form Fandangos. Brak wyraźnego rytmu pozwala na pewną dowolność wykonania,
a tym samym wydobywa zeń bogactwo brzmienia gitary i śpiewu.

Taniec jest plastyczną ilustracją granych melodii, najczęściej przechodzi w Abandolao z wyraźnie zaznaczonym rytmem rozliczanym na 12, ale często liczonym na 6 ze względu na pulsujący charakter compás.

Soleá

Pełna nazwa to Soleares (z hisz. samostność) uważana jest za ‚Matkę Flamenco’. Przejmująca pieśń głębokacante jondo oparta na rytmie dwunastkowym. Charakterystyczne są przeciągnięcia i cisza, co buduje wrażenie urwanego, zagubionego na chwilę compás. Tak gran melodia potęguje nastrój i charakter soleá, który domaga się oszczędnej acz patetycznej ekspresji w tańcu. Najlepsi tancerze potrafią oddać esencje soleares samym wyjściem na rozpoczęcie tańca.

Siguiriya

Fundamentalne palo ‘cante jondo’(pieśń głęboka), obok toná i soleá. Trudne i gorzkie doświadczenie losu, jego przeznaczenie, cierpienie i śmierć są treścią Siguiriyas. Jej podniosły, wręcz patetyczny ton wymaga wyrazistej formy. Przejmujący śpiew, oszczędny w ruchach taniec utrzymuje w napięciu, podkreśla powagę i dominujące poczucie smutku. Siguiriyas to wymagające palo zarówno dla artysty śpiewaka, jak i dla tancerza.

Rytmicznie liczona na 12, gdzie pierwszy akcent wypada na 8. Wedle tradycji liczona na 5.